شاخص مسکن به سرمایهگذاران نشان میدهد که چه برنامهریزی برای آینده داشته باشند تا سود بیشتری از سرمایههایشان ایجاد شود و یا مدیران سیاستگذار متوجه ضعفهای موجود در بازار میشوند و میتوانند تصمیماتی برای بهبود شرایط بگیرند.
شاخص مسکن چیست؟
. از آنجایی که مسکن یکی از مهمترین نیازهای بشر است، المانهای مختلفی بر تعیین شاخصهای آن موثر است. از اقتصاد تا فرهنگ و از سیاست تا جغرافیا بر شاخصهای مسکن تاثیر خواهد داشت. در این میان اصطلاحی ما نام "شامخ" ساختمان وجود دارد که وضعیت بازار مسکن را تا حدودی نشان میدهد. شامخ یا همان PMI مخفف شاخص مدیران خرید ساختمان است. این رقم در اردیبهشت 99 مقدار 60.55 را نشان میدهد. اگر با شاخصهای ماه پیش مقایسه کنیم متوجه بهبود این شاخص خواهیم شد که نشان میدهد رکود فعالیتهای ساختمانی پایان یافته و بازار مجدد رونق میگیرد.
معرفی هفت شاخص مسکن
به طور کلی متخصصان و تحلیلگران وزارت مسکن و شهرسازی 7 شاخص اساسی را از میان تمام شاخص های بازار مسکن شناسایی کردند که ملک هفت در ادامه شما را با این هفت شاخص آشنا خواهد کرد:
- قدمت ساختمان: قدمت واحدهای ساختمانی، پنج دسته اساسی در این مورد وجود دارد، نوساز یا کمتر از یک سال، یک تا پنج سال، پنج تا 10 سال، دو تا بیست سال و بیش از بیست سال.
- کیفیت ساختمان: کیفیت مسکن، یکی از مهمترین انواع شاخص مسکن در مورد کیفیت ساختمان است. نوع مصالح تعیین میشود و این مصالح در سه دستهی با دوام نیمه با دوام و کم دوام تقسیم بندی میشود.
- شیوه تصرف (رهن و اجاره، مالکیت و ...): شیوه تصرف مسکن: این شاخص نیز در پنج دسته عرصه و اعیان، ملکی و اعیان، اجارهای و مجانی و در برابر خدمات تقسیم بندی میشود.
- قیمت زمین
- خانوار در هر واحد مسکونی
- تعداد اتاق در هر واحد مسکونی
- نفر در هر واحد مسکونی
شاخص مسکن در حوزه اقتصادی
بازار مسکن میتواند تاثیر مستقیم بر اقتصاد کلان داشته باشد. سرمایهگذاریها در این حوزه بعلاوه بازدهی و سودآوری بازار و اشتغال و قیمت مسکن همگی عوامل موثر بر اقتصاد کلان است. سیاست گذاری کلان میتوان بازار مسکن را متحول است. به همین دلیل است که دولتها تلاش میکنند تا با به روز نگهداشتن دادهها برای تعیین شاخص مسکن ، با دید کامل به سیاستگذاری کلان اقدام کنند. اگر به میزان سرمایهگذاری پس انقلاب نگاهی بیندازیم، آمارها نشان میدهد تا سال 62 بیش از 30 درصد سرمایهگذاریها در بازار مسکن بوده است و حدود 6 درصد تولید ناخالص ملی را شامل میشده، در سال 78 میزان اعتبارات عمرانی مربوط به مسکن 19.1 درصد بوده است و سالهای 74 تا 78 سرمایه ثابت 28.3 درصدی از سرمایه ثابت ناخالص دولت در این سالها بوده است. این ارقام به صورت نمونه نشان میدهد که سهم بخش مسکن از تولید ناخالص ملی از استاندارد جهانی بیشتر است. وضع یارانه سنگین ممکن است در طولانی مدت تاثیر مخربی رو بازار مسکن داشته باشد. در ادامه چند نمونه شاخص های بازار مسکن در حوزه اقتصادی را نام میبریم:
بیشتر بخوانید
رکود عرضه مسکن نوساز در سال 99
- هزینه خانوار: تقسیم هزینههای مسکن به کل هزینههای خانواده
- درآمد خانوار: تقسیم هزینه مسکن به درآمد خانواده به صورت درصد
- خدمات ساخت و ساز: بهای خدمات ساختمانی نظیر بنایی و نقاشی و مقنی و ..
- بهای مصالح ساختمانی: قیمت فولاد، بتن و سایر مصالح ساختمانی
- بهای زمین؛ یکی از مهمترین عوامل افزایش شاخص مسکن تهران
- اعتبارات عمرانی دولت : بودجههای بنیاد مسکن و اعتبارات عمرانی
- سرمایه گذاری بخش خصوصی
- تسهیلات بانکها از عوامل اصلی موثر بر شاخص بازار مسکن
- توان تولید : واحدهای تکمیل شده در یک سال
- یارانه مسکن
- اشتغال زایی
شاخص مسکن در حوزه اجتماعی و فرهنگی
مسکن از نیازهای اساسی انسان است. برطرف شدن این نیاز و داشتن سرپناه برای هر خانواده اولین قدم برای رشد و بالندگی است. از نظر اجتماعی، داشتن سرپناه به معنای امنیت و آسایش است. در ادامه شاخصهای مسکن مربوط به حوزه اجتماعی و فرهنگی را نام میبریم:
- میزان نیاز به مسکن و کمبود
- نرخ رشد سالانه خانوار نیازمند مسکن
- تعداد افراد خانواده
- نسبت شهرنشینی
- سطح زیربنا
- سرانه زیربنا
- نوع مصالح – الگوی ساخت
- میزان دسترسی به خدمات مسکونی
- تراکم واحدهای مسکونی
- تعداد اتاقهای واحد مسکونی
- نحوه تصرف واحد مسکونی
- بی مسکنی
- بد مسکنی
شاخص کالبدی مسکن
شاخص مسکن بر اساس واحد مسکونی و محیط مسکونی که نقش مسکن در توسعه شهری را نشان میدهد. این سری از شاخصهای کالبدی مسکن را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- الگوی مسکن شامل نک واحدی یا آپارتمانی و مجتمعها و یا برج سازی
- الگوی توسعه
- تراکم ساختمانی و تراکم مسکونی
- سطح اشغال
- سرانه زیر بنا
- نوع ساخت - شیوه مرسوم ساخت
شاخص مسکن بانک مرکزی
آنچه از آمارهای بانک مرکزی برمیآید، تاثیر مستقیم نوسانات بازار ارز بر قیمت مسکن است. در واقع تمامی شاخصهای بازار مسکن در نوسانات ارز تحت تاثیر قرار میگیرد. رئیس اتحادیه مشاوران املاک کشور در این زمینه به نقش اساسی مسکن در اقتصاد ایران میپردازد، رئیس اتحادیه مشاوران با اشاره به شاخص تورم مسکن که در بهار 99 17.3 درصد اعلام شده است، وی اضافه میکند که شاخص مسکن زیر سایه شاخص تورم رشد میکند و این در شرایطی است که مسکن ارتباط مستقیم با تورم ندارد. نمیتوان گفت که در هیچ نقطهای از دنیا مشکل مسکن به طور کامل حل شده است اما با توجه به شرایط بحرانی قیمت مسکن در ایران پیشنهاد بالا بردن تسهیلات دولتی و ارائه طرحهای اقدام ملی مسکن میتوان مفید باشد.